آخرین مطالب

ناحیه کاربری

طراحی مدل متقن و استاندارد شناسایی روستا

مقدمه

یکی از مسائل مهم در توسعه مناطق روستایی، استخراج صحیح و کامل اطلاعات لازم از روستا می باشد. اطلاعاتی که بیانگر واقعیات روستا بوده و مردم نیز نقش اساسی در تکمیل این اطلاعات داشته باشند. در سازمان هایی که تعداد زیادی از مناطق روستایی را باید مورد شناسایی قرار دهند همیشه این مشکل وجود داشته است که جمع آوری اطلاعات و درج آن ها در کاربرگ ها مبتنی بر توانمندی های افرادی است که شناسایی از روستا را انجام می دهند، در این صورت امکان مقایسه بعضی از مؤلفه ها از بین خواهد رفت. از سوی دیگر هر تیم شناسایی مبتنی بر فهم و درک خویش اطلاعاتی را کسب می کند، به طور مثال یک تیم اطلاعات حوزه ی اشتغال را به طور کامل استخراج می کند و تیم دیگری اطلاعات مربوط به حوزه فرهنگ.

از این رو مناسب به نظر می رسد که باید یک مدل متقن و استاندارد که تا حد امکان اطلاعات جامعی از روستا را کسب نماید و همچنین میزان دخل و تصرف تیم شناسایی را کاهش دهد طراحی و تدوین شود. بدین ترتیب قرارگاه پیشرفت و آبادانی به عنوان کارفرما این مهم را به گروه توسعه محلی سپرد. این گروه نیز مبتنی بر مدل وصفی فرهنگستان علوم اسلامی قم این مدل متقن و استاندارد را طراحی کرد که در ادامه به طور اجمالی نکاتی در باب این مدل ذکر می شود.

شرح مدل

مدل شناسایی ارائه‌شده متقن بوده و حوزه‌هایی که برای روستا برشمرده است بر اساس یک مدل حصر عقلی طراحی‌شده است. در این مدل ارتباط بین مبانی تا اجرای کف میدان شناسایی به صورت کاملا به هم پیوسته و مرتبط طراحی شده است. همچنین هدف این بوده است که حداکثر استانداردسازی در طراحی مدل رعایت شود که تا حد امکان از دخالت پژوهشگر در فرآیند شناسایی جلوگیری شود و همچنین قابلیت ارزیابی توسط قرارگاه مرکزی را تا حد ممکن داشته باشد. پس از بررسی روش های علمی و تجربیات مختلف داخلی و بین المللی و ارایه گزارش های مربوط به آن در نهایت در طراحی مدل، از الگوی توصیفی فرهنگستان علوم اسلامی قم وام گرفته شد و در پاره‌ای حوزه‌ها بر اساس خواسته‌های قرارگاه پیشرفت و آبادانی بازتعریف شد.

مدل نهایی به‌صورت یک ماتریس سه‌بعدی هست که از سه بعد اوصاف تحول، اوصاف ساختار و اوصاف آثار ، به روستا می‌نگرد. اوصاف تحول همان 5 کارگروه قرارگاه قرار داده شد و اوصاف ساختار به سه دسته‌ی «افراد، نرم‌افزار و منابع» تقسیم‌بندی شده‌اند. اوصاف آثار نیز شامل «انگیزش، بینش و رفتار» می باشد.

در استخراج مؤلفه‌های شناسایی علاوه بر بررسی پیشینه تحقیق و تجربیات عملیاتی فعالیت های سازمان های بین المللی و داخلی، از تجربیات علمی سایر گروه‌های فعال داخل کشور درزمینه‌ی تعالی روستا استفاده شده است. مؤلفه‌های شناسایی طرح‌های برکات، پژوهشکده شهید اعتباری، بسیج سازندگی و جهاد کشاورزی احصا شده است و با مدل طراحی‌شده موردنقد و بررسی قرار گرفته است. همچنین طرح شناسایی قرارگاه پیشرفت و آبادانی سپاه نیز مطالعه شده است. مؤلفه‌های خروجی از این فرآیند در مدل قرار گرفت. بخش‌هایی که از دید مدل‌های مذکور مخفی مانده بود نیز توسط گروه طراحی مدل، تکمیل شد.

نحوه ی اجری مدل

برای اینکه این مدل توسط تیم های شناسایی مختلف قابل انجام باشد، دو کاربرگ طراحی شده است. کاربرگ شماره 1 به تیم شناسایی کمک میکند تا اینکه چه اطلاعاتی را به چه روشی بدست بیاورد. مثلاً اطلاعات در مورد منابع آب را از طریق چه پدیده هایی کسب کند و یا با چه کسانی و چه پرسش هایی مصاحبه کند.

کاربرگ 2 برای توصیف این اطلاعات طراحی شده است. در این کاربرگ تیم شناسایی اطلاعاتی را که از طریق مشاهده، مصاحبه و مطالعه اسناد رسمی به دست آورده است وارد می کند. نکته حائز اهمیت این  است که این کاربرگ به گونه ای طراحی شده است که اطلاعات در 19 دسته بندی موضوعی قرار گرفته اند؛ به گونه ای که فردی که این کاربرگ را مطالعه می کند در موضوعات مختلف تصویری جامع از روستا به دست می آورد. از سوی دیگر سعی شده است که نحوه ی درج اطلاعات در این کاربرگ به صورتی باشد که امکان مقایسه بین روستاهای مختلف را به وجود آورد.

لازم به ذکر است که متناسب با خواسته های کارفرما می توان این مدل را با کمی تغییر برای سازمان های متولی توسعه روستایی باطراحی کرد.

Share on facebook
Share on linkedin

پیام بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *